اين افسانه شايع بوده كه چون اين شهر يكى از امامزاده‌ها را كه از اعقاب على است به گرمى نپذيرفته دچار لعن و نفرين شده است . در عوض دهى كه در مجاورت آن بوده به نام تهران ، اندك‌اندك رو به توسعه گذاشته است . حتى هنوز هم در اسناد رسمى مالكيت مىنويسند « تهران در خاك رى » . شهرت دارد كه مؤسس سلسلهء قاجاريه ، خواجه محمد آغا ، پس از زوال سلسلهء زند با بىاعتنائى به شهرهاى اصفهان و شيراز ، تهران را به پايتختى خود برگزيد . محرك وى در چنين انتخابى متعدد بود . اول آنكه از قديم يكى از اصول مهم اين بوده كه هر سلسلهء تازه‌اى پايتخت جديدى براى خود برگزيند و آن را معتبر و آباد گرداند و دارودسته‌اى جديد از طرفداران و اشخاص مورد علاقه را دور خود گرد آورد و در عوض پايتخت پيشين را با تمام طرفداران قديم سلسلهء منقرض كه در آن مقيمند تضعيف كند . به همين ترتيب هم تمام سلسله‌هاى پيشين مقر خود را عوض كرده و يكى پس از ديگرى در تبريز ، مراغه ، سلطانيه ، قزوين ، اصفهان ، شيراز و غيره . . . سكنى گرفته‌اند . پس به همين دليل مؤسس سلسلهء قاجاريه خواست به طايفهء خود كه در استرآباد مقيم بود و از نظر تعداد هم زياد نبود ، نزديك باشد تا اگر طغيانى يا زدوخوردى پيش آمد و ضرورت ايجاب كرد به دامن آنها پناه ببرد . سرانجام موقع و محل مناسب اين منطقه وى را وادار به اين انتخاب كرد . چون هرچند اين ناحيه سخت كم‌آب و كم‌بار به نظر مىآمد باز تغذيهء مردم در آنجا آسانتر از هر جاى ديگر ايران بود . گيلان و مازندران به تهران نزديكند و مىتوانند به آن برنج ، ماهى و مركبات بفرستند ، از خمسه به آن غله و حبوبات مىرسد و چادرنشينان البرز ، الوند ، دماوند و لاريجان دام و لبنيات آن را تأمين مىكنند ، و اصفهان ، كاشان ، قم و اطراف آنها انگور ، هندوانه و خربزه و ساير ميوه‌ها را عرضه مىدارند و سرانجام تبريز ، اصفهان ، كاشان و همدان منسوجات و كالاهاى ديگر مورد احتياج را تحويل مىدهند . كمى آب را مىتوان به سهولت با ايجاد مجارى مصنوعى زيرزمينى يعنى قنات و حتى به مقدار زياد با گرفتن انشعابى از رودهاى جاجرود و كرج و درياچهء تار كه در بالاى شهر دماوند قرار دارد جبران كرد . روستاهاى متعدد كوهستانى در دامنه و در دره‌هاى البرز براى اقامت تابستانى و اردو زدن بسيار مناسب است ؛ مراتع سرسبز لار علوفهء كافى براى تعليف اسبان سلطنتى دارد ؛ احتياج به هيزم و ذغال را مىتوان با كشيدن جاده از جنگلهاى انبوه واقع در ساحل درياى خزر بر طرف ساخت ؛ ذغال‌سنگ خوب و خشك و عالى به مقدار معتنابه در چند فرسنگى شرق تهران در دامنهء كوهستان وجود دارد . مقدار آن در نزديكى تهران كم مىشود ، اما باز به اندازهء غير قابل تخمينى در دامنه‌هاى جنوبى وجود دارد ؛ تپه‌هاى مرمر خاكسترى در جوار رى سنگ ساختمان و سنگ آهك عالى ذخيره دارد ، از آن گذشته معدن گچ به مقدار زياد وجود دارد و خاك اين ديار انعطاف‌پذير و براى خاك‌ريزى و پشته‌سازى مناسب است . اين خصوصيات اخير هرچند كه در انتخاب پايتخت كمترين تأثير را داشته ، دوام و بقاى رى قديم پرجمعيت را نيز مقدور ساخته بوده است . بايد